Sanktuarium Maryjne w Ludźmierzu, to od setek lat drugi po Kalwarii Zebrzydowskiej ośrodek pątniczy w Archidiecezji Krakowskiej. Ludźmierz to przede wszystkim obraz pobożności Podhala, zarówno indywidualnej jak i zbiorowej. Kult maryjny jest tego szczególnym uzewnętrznieniem. Parafia Wniebowzięcia NMP w Ludźmierzu jest najstarsza na Podhalu. Wisław, bp krakowski, zezwala wojewodzie krakowskiemu Teodorowi Gryficie wznieść świątynię ku czci Matki Boskiej (1234). Był to czas rozbicia dzielnicowego w Polsce. Książę krakowski i śląski, Henryk Brodaty, nadaje Teodorowi Gryficie przywilej osadzania kolonistów w lasach nad rzekami: Ostrowianka, Biały i Czarny Dunajec, Rogoźnik, Lepietnica oraz w okolicach Szczyrzyca. W latach 1234-45 istnieje w Ludźmierzu klasztor Cystersów. Najazd Tatarów i stałe zagrożenie ze strony zbójców oraz ciągłe powodzie skłaniają zakon do przeniesienia klasztoru do Szczyrzyca (1245). Niemniej jednak parafią ludźmierską kierują Cystersi aż do XIX wieku (1824). Z kolei parafię Ludźmierz przejmuje diecezja tarnowska, a potem krakowska (1881). Istnienie kościoła parafialnego w Ludźmierzu w XV wieku potwierdza historyk Jan Długosz. Akta wizytacji biskupich – poczynając od 1566 roku.
7 czerwca 1997 r. ojciec święty Jan Paweł II nawiedził Ludźmierz i na błoniach za kościołem, razem z rzeszą 250 tys. pielgrzymów odmówił modlitwę różańcową. Dla upamiętnienia tego wydarzenia, Podhalanie z USA i Kanady, pielgrzymi, kapłani i parafianie, na przełomie tysiącleci chrześcijaństwa (2000), a zarazem w roku 600-lecia kultu Gaździny Podhala, ufundowali Maryjny Ogród Różańcowy. 20 kaplic góralskich z rzeźbami przedstawiającymi poszczególne tajemnice różańcowe wykonane przez Marka Blajerskiego z Jarosławia i Jacka Osadczuka z Ustrzyk Dolnych, wprowadza pielgrzymów w rozważanie różańcowych tajemnic.
W tym kościele w głównym ołtarzu znajduje się łaskami słynąca figura Matki Bożej zwana Królową Podhala. Posąg podarowany został ludźmierskiemu kościołowi około 1400 roku. Legenda mówi, że uczynił to kupiec, który błądząc po okolicznych torfowiskach, wezwał na pomoc Maryję, aby ta pomogła mu odnaleźć drogę.
Rzeźba zaliczana jest przez historyków sztuki do typu tzw. „Pięknych Madonn” z tzw. szkoły sądeckiej lub spisko-sądeckiej. Nieznany artysta wyrzeźbił figurę w drewnie lipowym. Pozłacana rzeźba liczy 125 cm wysokości i przedstawia Matkę Bożą, która w prawej dłoni trzyma berło, zaś na lewej ręce Dzieciątko Jezus. Jej twarz jest pełna wdzięku i lekko uśmiechnięta.
Pierwsze przygotowania do papieskiej koronacji figury rozpoczął proboszcz ks. Józef Styrylski w roku 1934, z okazji 700-lecia parafii. Wybuch wojny uniemożliwił realizację projektu. Nowe starania podjął jego następca ks. Leonard Harędziński. Ostatecznie koronacja cudownej figury miała miejsce 15 sierpnia 1963 r. w uroczystość Wniebowzięcia NMP. Dokonali jej: Prymas Tysiąclecia, bł. kard. Stefan Wyszyński wraz ze św. Janem Pawłem II, wówczas biskupem krakowskim Karolem Wojtyłą. Podczas błogosławieństwa wiernych ukoronowaną figurą Gaździny Podhala, z Jej dłoni wypadło berło, które w locie chwycił biskup Wojtyła. Ten niezwykły epizod skomentował Prymas: No Karol, Matka Boża przekazuje Ci władzę. Słowa te nabrały nowej wymowy, gdy wkrótce biskup Wojtyła został arcybiskupem metropolitą, następnie kardynałem i wreszcie – papieżem, kolejnym następcą św. Piotra.
Jako papież, św. Jan Paweł II „spotkał się” z Gaździną Podhala dwukrotnie. Podczas pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny, 8 czerwca 1979 roku na lotnisku nowotarskim. I drugi raz, 18 lat później, 7 czerwca 1997 r. św. Jan Paweł II przybył do sanktuarium ludźmierskiego. Było to w pierwszą sobotę miesiąca, we wspomnienie Niepokalanego Serca Maryi. Ojciec Święty przewodniczył modlitwie różańcowej, transmitowanej przez Radio Watykańskie na cały świat.
Bachledówka
W latach 30. grunt pod samym szczytem malowniczego wzgórza Bachledówka nad Czerwiennem kupiły dwie zamożne kobiety spod Lwowa Maria Bułhakowa i Helena Kowieńska z mężem, który zmarł jeszcze przed wojną. Wdowa ożeniła się drugi raz z miejscowym gospodarzem Władysławem Jarząbkiem. Obie kobiety prowadziły gospodarstwo z ogrodem, hodowały kucyki. W czasie okupacji przyszli tu żandarmi niemieccy z Zakopanego. Wtedy Helena Jarząbkowa ofiarowała Bogu swój dom, jeżeli Niemcy nie odnajdą broni, schowanej w ulu. Po wojnie Jarząbkowa podarowała swój grunt Paulinom z Jasnej Góry, ale proboszcz z Bystrego nie godził się wpuścić ich na teren swojej parafii. W końcu wyraził zgodę proboszcz sąsiedniej parafii Miętustwo, bowiem Bachledówka znajduje się prawie na granicy obu wsi. Paulini przerobili izbę i sień domu Jarząbkowej na kapliczkę, do której zaczęli się schodzić miejscowi górale na msze. Zakonnik odprawiający w lipcu 1955 r. pierwszą mszę powiedział, że jest to kaplica domowa, ale przychodzących z własnej woli nie wygonimy. Bachledówka stała się miejscem wypoczynku, skupienia dla przyjeżdżających tu zakonników i duchownych.
Przez 7 lat z rzędu od 1967 roku przyjeżdżał tu na letni wypoczynek prymas Stefan Wyszyński. Odwiedzali go ludzie ze wsi. Odwiedzali prymasa: sekretarz osobisty ks. Józef Glemp, metropolita krakowski Karol Wojtyła i inni dostojnicy. Przyszły papież na dwa tygodnie przez swoim konklawe odprawił rekolekcje na Bachledówce.
W późniejszych latach wybudowano kościół ku czci Matki Boskiej Częstochowskiej i przyozdobiono go na piekny i bogaty styl góralski.
Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej – Krzeptówki
Opiekę duszpasterską w sanktuarium sprawują księża pallotyni, którzy od 1946 roku są krzewicielami i misjonarzami kultu Matki Bożej Fatimskiej w Polsce. Pierwsi pallotyni przybyli do Zakopanego w sierpniu 1950 roku w poszukiwaniu miejsca na dom rekolekcyjno-wypoczynkowy dla kleryków i pallotyńskich misjonarzy. Miejsce, które zostało wybrane na peryferiach Zakopanego, było w tamtych czasach bardzo ubogie. Stało tam wówczas zaledwie kilka starych, zabytkowych domów. W 1951 roku wybudowano na Krzeptówkach dom i kaplicę pw. Niepokalanego Serca Maryi, którą 11 października 1959 roku poświęcił ks. arcybiskup Eugeniusz Baziak. Początkowo w kaplicy znajdował się obraz przedstawiający fatimskie objawienie Matki Bożej trójce pastuszkom – Hiacyncie i Franciszkowi Marto oraz Łucji do Santos. Głównym obiektem w zespole sanktuaryjnym na Krzeptówkach jest kościół pw. Matki Bożej Fatimskiej. Świątynia stanowi wotum dziękczynne za ocalenie życia Ojca Świętego Jana Pawła II w dniu 13 maja 1981 roku. W tym dramatycznym dniu w historii Kościoła, po Apelu Maryjnym, ówczesny proboszcz parafii ks. Mirosław Drozdek złożył deklarację: „Jeżeli Matka Boża Fatimska uratuje życie Ojca Świętego, to wybudujemy tutaj kościół, który będzie naszym podziękowaniem i symbolem zwycięstwa Matki Bożej Fatimskiej”. Budowę kościoła rozpoczęto w 1987 roku. W dniu 13 maja 1990 r., Metropolita Krakowski, ks. kard. Franciszek Macharski wmurował kamień węgielny pod budowę świątyni – cząstkę kamienia z grobu św. Piotra w Rzymie i kamień z miejsca pierwszego objawienia Matki Bożej w Fatimie. W fundamenty kościoła wmurowano także różaniec ofiarowany przez Jana Pawła II oraz zdjęcie Papieża-Polaka. Kościół na Krzeptówkach zaprojektował inż. arch. Stanisław Tylka z Zakopanego, zaś wnętrze świątyni budowano według koncepcji ówczesnego kustosza sanktuarium, ks. Mirosława Drozdka. Poświęcenia kościoła dokonał ks. kardynał Franciszek Macharski w dniu 13 maja 1992 roku.
